معماری پایدار دفاعی در طراحی منازل مسکونی

  • سید محمد مهدی صفوی همامی دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات
  • سید بهشید حسینی دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه هنر تهران
  • علیرضا عندلیب دانشکده هنر و معماری دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، تهران

چکیده

پدافند غیر عامل گونه‌ای از دفاع در برابر تهدیدات نظامی، مسیر پایداری سرمایه‌های هر کشور را در زمان تهدید هموار می‌سازد. از جمله‌ سرمایه‌های حائز اهمیت شهر، که نقش امنیت مردم را بر عهده دارد، ساختمانهای مسکونی است که از گزند تعدی دشمن در امان نیست؛ این در حالی است که روند افزایش کمّی سکونتگاه‌ها در کشور با ضروریات دفاعی انطباقی ندارد و به همین دلیل این تحقیق با هدف استخراج ملاحظات پدافند غیر عامل در حوزه ساختمانهای مسکونی در برابر تهدید حملات هوایی تدوین‌ شده و ویژگی اصلی آن، اولویت‌بندی این ملاحظات است. در این تحقیق بر اساس روش توصیفی ـ تحلیلی، ابتدا هشت راهکار پدافند غیر عامل در حوزه طراحی ساختمان‌های مسکونی از اسناد کتابخانه‌ای استخراج شد؛ سپس این راهکارها بر اساس روش میدانی پرسشنامه و با بهره‌گیری از روشهای مقایسه‌ای طیف لیکرت و AHP و به ترتیب با اعداد آلفای کرونباخ 906/0 و 966/0، توسط یک جامعه نمونه متخصص 32 نفری رتبه‌بندی شد. پس از رتبه‌بندی، نتایج هر دو روش با یکدیگر مقایسه شد. یافته‌های پژوهش حاکی است که بهترین راهکار معماری پایدار دفاعی در خانه‌های مسکونی شهری، بهره‌گیری از فضای امن و سپس، مقاوم‌سازی و مکانیابی مناسب است.

مراجع

- اصغریان جدی (1394). بومی‌سازی استاندارهای پناهگاه جمعی و خانوادگی در ایران. تهران: انتشارات دانشگاه شهید بهشتی.

- اصغریان جدی، احمد (1388). الزامات معمارانه در دفاع غیرعامل پایدار. تهران: دانشگاه شهید بهشتی.

- بنه ولو، لئوناردو (1384). تاریخ معماری مدرن. ترجمه باور، سیروس. تهران: دانشگاه تهران.

- بیطرفان، مهدی (1391). بررسی سبک‌های معماری و تدوین شاخص‌های معماری سازگار با اصول دفاع غیرعامل. پایان‌نامه کارشناسی ارشد. تهران: دانشگاه صنعتی مالک اشتر، مجتمع پدافند غیرعامل.

- پريزادي، طاهر و حسيني اميني، حسن،« بررسی و تحلیل تمهیدات پدافند غیرعامل در شهر سقز با رویکرد تحلیلی». دو فصلنامه شهری، شماره 26، 1389.

- جلالی فراهانی، غلامرضا (1391). مقدمه ای بر روش و مدل برآورد تهدیدات در پدافند غیرعامل. تهران: مؤسسه چاپ و انتشارات دانشگاه جامع امام حسین(ع).

- حسيني، سيد بهشيد (1389). معيارهاي دفاع غيرعامل در طراحي معماري ساختمان‌هاي جمعي شهري. تهران: عابد.

- داعي نژاد، فرامرز و امين زاده، حسيني (1385). اصول و رهنمودهاي طراحي و تجهيز فضاي باز مجموعه‌های مسکوني به منظور پدافند غيرعامل. تهران: مرکز تحقيقات ساختمان و مسکن.

- دفتر مقررات ملّی ساختمان (1391). مبحث بیست و یکم مقررات ملّی ساختمان: پدافند غیرعامل. تهران: نشر توسعه ایران.

- دفتر مقررات ملّی ساختمان (1392). مبحث چهارم مقررات ملّی ساختمان: الزامات عمومی ساختمان. تهران: نشر توسعه ایران.

- دیوسالار، عبدالرسول (1388). مقدمه‌ای بر محیط شناسی نظامی و جنگ‌های اطلاعاتی. تهران: دانشگاه صنعتی مالك اشتر.

- سازمان ملی زمین و مسكن (1390). راهنمای عمومی طراحی مسکن و محیط مسکونی. تهران: مركز مطالعاتی و تحقیقاتی شهرسازی و معماری.

- سیاست‌های کلی نظام در حوزه پدافند غیرعامل(1389).

- شوئنوئر، نوربرت (1389). مسکن، حومه و شهر. ترجمه: پوردیهیمی، شهرام. تهران: روزنه.

- صالحی، اسماعیل (1387). ویژگی محیطی فضاهای شهری امن. تهران: مرکز مطالعاتی و تحقیقاتی شهرسازی و معماری.

- عبداله خانی، علی (1386). تهدیدات امنیت ملّی (شناخت و روش). تهران: انتشارات موسسه فرهنگي مطالعات و تحقيقات بين‌المللي ابرار معاصر تهران.

- عراقی زاده، مجتبی (1390). الزامات و ملاحظات طراحی معماری ساختمان‌های اداری از منظر پدافند غیرعامل. پایان‌نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه صنعتی مالک اشتر، مجتمع پدافند غیرعامل. تهران.

- عزیزی، محمد مهدی، «ملاحظات شهرسازی در سنجش آسیب‌پذیری شهرها از زلزله». تهران: نشریه هنرهای زیبا، شماره 34،ص25-36، 1387.

- لنگ، جان (1393). آفرینش نظریه‌ی معماری، نقش علوم رفتاری در طراحی محیط. ترجمه عینی فر، علیرضا. تهران: دانشگاه تهران.

- مدیري، مهدي (1389) الزامات مکان‌یابی تأسیسات شهري و ارائه الگوي بهینه از دیدگاه پدافند غیرعامل. رساله دکتري جغرافیا و برنامه‌ریزی شهري. دانشگاه تهران.

- US. Department of Homeland Security (2008). Taking Shelter from the Storm: Building a Safe Room for Your Home or Small Business. FEMA 320.

- US. Department of Homeland Security (2006). Design Guidance for Shelters and Safe Rooms. FEMA 453.

- US. Department of Defense (2011). Reference Manual to Mitigate Potential Terrorist Attacks against Buildings. FEMA-426/BIPS-06. Edition 2

- U.S. Department of Homeland Security (2003). Primer for Design of Commercial Buildings to Mitigate Terrorist Attacks. FEMA 427

- US. Department of Defense (2008). Primer to Design Safe School Projects in Case of Terrorist Attacks. FEMA 428.

- U.S. Department of Homeland Security (2007). Site and Urban Design for Security. FEMA 430.

چاپ شده
2018-09-17