بررسی تأثیر جنگ عربستان در یمن بر امنیت جمهوری اسلامی ایران

  • رضا شاهقلیان قهفرخی دانشگاه امام حسین(ع)
  • علی جمالی دانشگاه جامع امام حسین(ع)

چکیده

جمهوری اسلامی ایران از بدو پیروزی و تثبیت حاکمیت خود بر حمایت از جنبش‌های آزادی‌بخش برخاسته از متن ملتها و مقاومت ملتهای مظلوم در مقابل نظامهای ظالم تأکید کرده و حمایت معنوی از مقاومت اسلامی در یمن و قبل از آن حمایت از حزب‌الله و حماس را در راهبرد خود قرار داده است. انصارالله یمن به عنوان بخشی از جبهه مقاومت در منطقه عمل می‌کند، که مورد بغض و کینۀ رژیم‌های ارتجاعی منطقه و مخصوصا عربستان قرار گرفته است. هدف این مقاله بررسی تأثیر جنگ عربستان در یمن بر امنیت جمهوری اسلامی ایران است. با توجه به ماهیت موضوع و در مسیر پاسخگویی به پرسش اصلی‌ در این مقاله، یعنی «تأثیر جنگ عربستان در یمن بر امنیت جمهوری اسلامی ایران چیست؟» از روش توصیفی ـ تحلیلی به منظور بررسی موضوع استفاده شده است که از نظر نوع تحقیق در دسته پژوهشهای نظری ـ کاربردی قرار دارد. روش و ابزار گردآوری اطلاعات و داده‌ها نیز به شیوه کتابخانه‌ای ـ اسنادی و منابع اینترنتی است. با تجزیه و تحلیل و پاسخ به پرسش‌های این مقاله، می‌توان پاسخ روشنی برای آن داد. فرضیه پژوهش این است که به نظر می‌رسد، جنگ رژیم آل سعود علیه نیروهای مقاومت مردمی یمن در امنیت جمهوری اسلامی ایران تأثیر قابل ملاحظه‌ای خواهد داشت. نتایج تحقیق نشانگر این است که 18 عامل مؤثر مشخص شد که در صورت موفقیت عربستان در یمن 12 عامل مؤثر بر امنیت جمهوری اسلامی ایران و در صورت عدم موفقیت این کشور در یمن شش عامل مؤثر بر امنیت جمهوری اسلامی ایران تاثیرگذار خواهد بود.

مراجع

الف: منابع فارسی و عربی

- حدیث ولایت(نرم‌افزار-ویرایش دوم)، «مجموعه بیانات و پیام‌ها و رهنمودهای فرماندهی معظم کل قوا حضرت امام‌خامنه‌ای(مدظلله العالی)، موسسه پژوهشی فرهنگی انقلاب اسلامی، حفظ و نشر آثار حضرت امام‌خامنه‌ای(مدظلله العالی).

- آشوری، داریوش(1390)، «دانشنامه سیاسی؛ فرهنگ اصطلاحات و مکتب‌های سیاسی»، چاپ بیستم، تهران: انتشارات مروارید.

- نجات، سیدعلی و همکاران(1395)، «راهبرد عربستان سعودی و جمهوری اسلامی ایران در قبال بحران یمن»، فصلنامه مطالعات روابط بین‌الملل، سال نهم، شماره 33.

- مترسکی، الکساندر(2015)، «الحرب الاهلیه فی الیمن»، مرکز العربی للدراسات و السیاسات.

- ولی پور زرومی، سید حسین(1376)، «سیر تحول در مقوله و ملاحظات امنیت ج.ا.ا» ، پایان نامه کارشناسی: دانشگاه شهید بهشتی.

- سلمان‌خاكسار، عبدالحميد(1389)، «حكومت، فرد و امنيت»، تهران:دانشگاه عالي دفاع ملي.

- برژينسكي، زبيگنيو(1369)، «در جستجوي امنيت ملي»، ترجمه ابراهيم خليلي، تهران، نشرسفير.

- احمدی، وحیده(1394)، «تجاوز عربستان به یمن؛ اهداف و چشم‌انداز»، ماه‌نگار راهبردی دیده‌بان امنیت ملی، شماره 37.

- رنجبر،مقصود(1378)، «ملاحظات امنيتي در سياست خارجي جمهوري‌اسلامي‌ايران»، تهران: انتشارات پژوهشكده مطالعات راهبردي.

- درایسدل، آلاسدیدر و بلیک، جرالد. اچ(1386)، «جغرافیای سیاسی خاورمیانه و شمال افریقا»، ترجمۀ دره میر حیدر (مهاجرانی)، چاپ پنجم، تهران: انتشارات وزارت امور خارجه.

- میررضوی، فیروزه و احمدی لفورکی، بهزاد(1383)، «راهنمای منطقه و کشورهای حوزۀ خلیج فارس»، تهران: مؤسسۀ مطالعات و تحقیقات بین‌المللی ابرار معاصر.

- کوهن، ساموئل برنارد(1387)، «ژئوپلیتیک نظام جهانی»، تهران: مؤسسه فرهنگی مطالعات و تحقیقات بین‌المللی ابرار معاصر.

- زاخیم، داوود(1391)، «بهار عربی به کجا می‌رود؛ تحلیل‌ها و دیدگاه‌‌ها از نگاه تحلیلگران آمریکایی پیرامون بیداری اسلامی»، مرکز مطالعات بین‌المللی فرهنگی، تهران: سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی.

- مددی، جواد(1394)، «الزامات رویارویی با ائتلاف سعودی»، فصلنامه مطالعات راهبردی جهان اسلام، سال شانزدهم، شماره 2.

- جعفری ولدانی، اصغر(1388)، «عربستان و رؤیای تسلط بر یمن»، فصلنامۀ رهیافت‌های سیاسی و بین‌المللی، شمارۀ 17: 37-69.

- نیاکویی، سید امیر(1390)، «تحولات اخیر خاورمیانه و شمال آفریقا؛ ریشه‌ها و پیامدها»، فصلنامه روابطِ خارجی، سال 3، شماره 40.

- نیاکویی، سید امیر(1391)، «کالبد شکافی انقلاب‌های معاصر در جهان عرب»، تهران: نشر میزان.

- جمراسی‌فراهانی، علی‌اصغر(1370)، «مصالح ملی»، به نقل از حسین سیف‌زاده، چاپ اول، تهران: دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی.

- بابایی، حبیب‌الله(1378)، «بررسی اقلام و تجهیزات مورد نیاز در عملیات آرام‌سازی»، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، تهران.

- ماندل، رابرت(1379)، «چهرۀ متغیر امنیت ملی»، تهران: انتشارات پژوهشکدۀ مطالعات راهبردی.

- تهامی، سیدمجتبی(1390)، «امنیت ملی، داکترین، سیاست‌های دفاعی و امنیتی»، تهران: نشر آجا.

- مرادی، عبدالله(1394)، «اهمیت راهبردی نظامی و اقتصادی تنگه باب‌المندب»، قابل دسترس در: وب‌گاه برهان، 18 مهر.

- بوزان، باري(1378)، «مردم، دولت‌ها وهراس»، ترجمه پژوهشكده مطالعات راهبردي، تهران: انتشارات پژوهشكده مطالعات راهبري.

- هوشی سادات، سید محمد(1393)، «روابط ایران و یمن؛ چالش‌ها و فرصت‌ها»، وب‌سایت دیپلماسی ایرانی.

- امیردهی، ع. ر(1389)، «یمن، از حاکمیت سیاسی تا روابط با جمهوری اسلامی ایران»، مجله اندیشه تقریب، شماره 23.

- میرزاده‌کوهشاهی، مهدی(1393)، «تحولات یمن؛ کشمکش بازیگران داخلی در سایه رقابت‌های منطقه‌ای»، ماه‌نگار راهبردی دیده‌بان امنیت ملی، شماره سی ‌و سوم.

- سریع القلم، محمود(1379)، «سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران؛ بازبینی نظری و پارادایم ائتلاف»، تهران: مرکز تحقیقات استراتژیک.

- مصلی نژاد، عباس(1391)، «پیامدهای بی‌ثباتی امنیتی بر موازنه قدرت در خاورمیانه»، فصلنامه ژئوپلیتیک، سال هشتم، شماره 3.

- لورت، فلینت و من لورت هیلاری(1394)، «جنگ سرد عربستان علیه ایران»، وب‌سایت دیپلماسی ایرانی.

- نجات، سید علی(1393)، «رویکرد سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در قبال تحولات نوین خاورمیانه»، فصلنامه سیاست، سال اول، شماره چهارم.

- حسن‌قربان، علی(1395)، «مقاومت یمن در برابر عربستان»، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، تهران: دانشگاه پیام‌نور.

- بیات، مرتضی(1391)، «تاثیر جبهه مقاومت اسلامی، رهبری ایران بر ژئوپلیتیک خاورمیانه»، پایان‌نامه.

- راجح،عبدالرحمن(1388)، «بررسی موانع دموکراسی در جهان عرب، با مطالعه موردی در خصوص یمن»، پایان‌نامه.

- البسیونی، محمد عبدالحلیم(2015)، «حسابات معقده: التحالف العربی والصراع الیمنی»، القاهره: مرکز الاقلیمی للدراسات.

- عالم، امل(2015)، «الصراع السعودی – الإیرانی علی الیمن وجهه نظر یمنیه»، مرکز الجزیره للدراسات.

- خضری، احسان، صفوی، سیدحمزه و امین پرهیزکار(1394)، «ریشه‌یابی منازعات ایران و عربستان: مطالعات موردی سه کشور عراق، بحرین و یمن»، فصلنامه تحقیقات سیاسی بین‌المللی، شماره بیست و سوم.

- زکریا، فرید(1394)، «دلیلی بر دخالت ایران در یمن نیست/عربستان از دولت شیعی می‌ترسد»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.

- تافوری، دیوید(1394)، «مقام سابق آمریکایی: مسئله یمن بر روند مذاکرات هسته‌ای ایران تأثیر می‌گذارد»، خبرگزاری صدا و سیما.

- اسدی، علی اکبر(1394)، «مداخله نظامی سعودی در یمن: در جستجوی امنیت یا پرستیژ؟»، تهران: وب سایت ابرار معاصر.

- جعفری‌ولدانی(1372)، «عربستان سعودی؛ نگاه به یمن».

- عطارزاده، مجتبی(1380)، «یمن و چالش با عربستان؛ اعمال حاکمیت ملی، ابراز هویت مستقل».

- محمدی،علی(1381)، «مقاله نگاهی به مفهوم امنیت در جهان امروز»، جام جم مورخ30/8/1381.

- صابر، محسن(1394)، «چرا یمن برای جمهوری اسلامی ایران اهمیت دارد؟»، قابل دسترس در تارنمای: http://attarnews.ir.

- مجتهدزاده، پیروز(1389)، «جغرافیای سیاسی و سیاست جغرافیایی»، تهران: انتشارات سمت.

- کریمی‌پور، یدالله(1371)، «تحلیل ژئوپلیتیک نواحی بحرانی سیستان و بلوچستان»، پایان‌نامه دکتری، تهران: دانشگاه تربیت مدرس.

- تاجیک‌اسماعیلی، مصطفی و سبحانی‌فر، محمدجواد(1393)، «منابع تنش جمهوری اسلامی ایران و عربستان سعودی و تاثیر آن بر امنیت جمهوری اسلامی ایران»، فصلنامه مدیریت و پژوهش‌های دفاعی دافوس، سال سیزدهم، شماره 76، 70-23.

- حافظ‌نیا، محمدرضا(1394)، «مقدمه‌ای بر روش تحقیق در علوم انسانی»، تهران: سمت.

ب: منابع انگلیسی

- Mabon, Simon (2013), “The Middle Eastern great game”, available at: http://www.isn. Ethz. Ch.

- P.melryn Leffler. "The American conception of National security and the Beginnings of cold war", 1945-48, American Historical Review 89(2). 1984.PP.246-81.

- Nazemroaya, Mahdi Darius. (2012). “The Geo-Politics of the Strait of Hormuz: Could the U.S. Navy be defeated by Iran in the Persian Gulf” Global Research, January 08, 2012.

- Nazemroya, Mahdi Darius, (2015), “The War on Yemen: Where Oil and Geopolitics Mix”, Available at: uk.ask.com/youtube?q=The+War+on+ Yemen%3A+Where+Oil+and … .

- Nazemroya, Mahdi Darius. (2015), “The Geopolitics Behind the War in Yemen”, Part 1, available at: www.strategic-culture.org/news/2015/03/30/the-geopoliti... .

- Ryan, Patrick W. (2015), “The Yemen Crisis and the Bab El-Mandeb Maritime Chokepoint, April 14, 2015.available at: http://susris.com.

- Zarhani, Seyed Hossein, (2015), “Crisis of Governance and the Arab Spring Case Study: Bahrain” Transformation of Muslim World in the 21st Century, international ILEM Summer School.

- Blumi, Isa. (2011), Chaos in Yemon: Societal Collapse and the New Authoritarianism, Routledge.

- Kayhan International (July 22, 1992).

- Al-Hajjri, Ibrahim. (2007), “The New Middle East Security Threat: Case of Yemen and the Gcc”, Available at: www.handle.dtic.mil/100.2/ADA469931.

- W. Andrew Terrill (2011), “The Saudi-Iranian Rivalry and the Future of Middle East Security”, The Strategic Studies Institute.

چاپ شده
2018-09-17